Manisa

0
5
views

1-Manisa Önbilgi

Yer aldığı bölge Ege bölgesidir. On dört milyonluk nüfusu ile İzmirden sonra Ege bölgesinin ikinci büyük kentidir.  Manisa günümüzde, 1.400.000 sayısına yaklaşan nüfusu ile Türkiyenin on dördüncü büyük şehridir. Şehir merkezî nüfûsu 370.000 sayısına yakındır ve de şu özellikleri ile, Büyükşehir Belediyesi olmayı bekleyen illerden biridir. Sanayisi gelişmiş bir il olan Manisa, Ege bölgesinde İzmir ve Denizli ile birlikte bölgesinin en gelişmiş üç şehrindendir.

2-Manisa Ulaşım

Manisa, ulaşımını demiryolu bağlantıları ve kara ile sağlamaktadır. Toplamda 1092km il ve karayolu var. İzmir- İstanbul karayolu, Kum Çayı vadisi boyunca güneybatı -kuzeydoğu yönü boyunca manisa yerleşim merkeziyle Kenan evren sanayi sitesi boyunca şehrin kenarından geçer.

3-Manisa Tarihçesi

Manisa ve yöresinin tarih öncesi ile ilgili pek de fazla bir bilgi yoktur. Salihli Sindel Köyü’nde bulunan Paleolitik Çağı’na (yani Yontma Taş Devri’ne) ait fosil ayak izleri yörede insan topluluklarının yaşadıgını kanıtlayan ve yaklaşik 26000 sene öncesine dayanan tarihlenen buluntulardır. Kırkagaç Yortan köyünde bulunan mezarlar ise farklı bir mezar kültürü olan Tunç devrine aittir.

Heresos ve Kakos veyahut bugünki adı ile Derdiz ve de Bakırcay vadilerinde kurulmuş olan Tantalis (Manisa) ve Thyateira (Akhisar), bunlar bölgede bilinen ilk yerleşimlerdir.

Manisa’nın, Yunanistan’ın Teselya Bölgesi’ deki Lelion Dağı civarından göç eden Mağnetler tarafından kurulmuş olduğu tahmin edilmektedir. Nölge milattan önce 1450 -1200 yıllarında Hititlerin etkisinde kalmışdır. Kybele beregket tanrıcası kabartmasi yöredde olan Hitit varlılığını göstermekdedir. Milattan önce 1200ü senelerdeyse Lidyalı’lar gelmiş olmakda veyahut Kızılırmağa kadar bütün Batı Anadoluya sahiptirler. Tarih’de ise, devlet güvencesinde ilk parayı basan Lidiya Krallığının başkenti bugünkü Sardes (Sart) şehriydi. Paktalos (Sart) Cayından çıkarılan altın madenleri ile ünlü idi. Lidiya Krallığı gücü ve de zenginliği ile ünlü son kral olan Krezüsün adı ile aynılaşmış bukunmaktalardır. Amma velakin milattan önce 546 senesinde Persler tarafından yıkılmış bulunmaktadırlar. Büyüklü küçüklü çok sayıda tümülüsün yer aldığı Bintepeler mevlii bu devri simgelemekte olan eserleri barındırmakta bulunurlar.

Alan milattan önce 546 senesinden milattan önce 334 senesine kadar Pers egemenliğinde kalmıştır. Sardes bu dönemde de önemli bir ticaret merkezidir. Milattan önce 334 senesinde Trakya üzerinden Anadolu’ya geçmiş olan Büyük İskender, pers orduları yenipde Suriyeye doğru ilerlemiştir ve pers Egemenliğine son vermiştir. Büyük İskenderin milattan önce 323 senesinde ölümünden sonra satraplıkların birbirleri ile mücadelesi milattan önce 301 senesinde İskender İmparatorluğu’nun sonunu getirmiş bulunmaktadır. Sardes Örenyerdeki Artemis Tapınağı bu dönemin en önemli.

Daha sonrasın da ise yer, Berkama krallığının egemenliğine girmiş bulunmaktadır. Bölgenin önemli kentlerinden biri olan Philadelphia’ya (bugünkü Alaşehir) ismini dönemin krallarından olan ikinci Attalos Philadelphos vermiş bulunmaktadır. Berkama krallığı üçüncü Atalos’un vefadından sonra (yani milattan önce 133 senesinde) , isteği üzerine Roma İmparatorluğunun yönetimine devir edilmiş bulunmaktadır. Milattan önce 17 senesinde meydana gelmiş olan büyük zelzelede alandaki Mağnesia, Thyatira, Philadephia vede sardes vb bütün yerleşimler çok büyük ölçüde çökmüş olsa da İmparator Tiberisun yararları ile terardan inşa edilmiş bulunmaktadır.

Roma döneminde ise bölgede üretim ile ticaret canlanmış olup, Gediz ve Bakırçay vadilerinde mevcut tarımsal ürünlere yeni yeni çeşitler eklenmiş bulunmakta olmaktadır. M. S. 395 senesinde Teodisius’un imparatorluğu 2 oğlu arasında pay etmesi ile Manisa ve etrafı Doğu Roma (yani Bizans İmparatorluğu’nun) sınırları içinde kalmış bulunmaktadır. Hıristiyanlığın batıya doğru yayılmasında, Philadephia, sardes ve thyateira kentlerinin önemli bir rolü olmuş olmaktadır. Mağnesia da bu dini ilk benimzemiş olan kentlerden olmuş sonra da önemli bir piskopossluk merkezi haline gelmiş olmakta bulunmaktadır.

İstanbul, 1204 senesinde latinler tarafından işgal edilince imparatorluk merkezi iznike taşınmış olmaktadır. imparator Lannes Ducas Vatatzesin 30 seneyi aşkın olan bir süre oturması nedeni ile Mağnesia ekonomik, sosyal ve stratejik bakımdan batı Anadolunun en önemli şehirlerinden biri haline gelmiş ve İmparatorluk merkezî görevini üstüne almıştır. İmparator 1255 senesinde Manisada vefat etmiş ve buraya gömülmüş olsa da mezarının yeri belli değildir. Sardes, Philadephia, Thyateira ve Mağnesia kalesi kalıntıları Bizans döneminden kalmış olan kalıntılar olmaktadır. 1261 senesinde ise istanbul, latinlerden geri alındığı vakid Manisa önemini yitirmiş bulunmaktadır.

Manisa 1313 senesinin 25-26 Ekimine ekabül eden Regaip Kandili gecesi alpagı oğlu Saruhan bey komutasındaki askerler tarafından fethedilmiş olmakta ve saruhanoğulları beyliğinin merkezi haline getirilmiş olmaktadır . 1346 senesinde vefat eden Saruhan beyin tübesi şehrin merkezinde bulunmaktadır. Onun yerine önce oğlu İlyas bey, onun ölümü ile de İshak Celebi Bey olmuş ve  de beyliğin en ihtişamlı dönemlerini yaşatmış olmaktadır. Ulu Camii ve medresesi , Mevlevihane ve de Çukur hamam gibi bir çok eseri ishak Celebi ile kazandırmış olmaktadır. Tahmini olarak 1390 senesine doğru vefat etmiş olmakta ve kendi yaptırmış olduğu türbesine gömülmüş olmaktadır.

Manisa , 1391 senesinde Yıldırım Bayezid tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır , ama Ankara muharebesi sonrasında Timur bölgeyi tekrar eski sahiplerine iade etmiştir. 1412 senesinde ise Celebi Mehmed kesin olarak Manisayı Osmanlı egemenliğine sokmuş vede Saruhan sancağı ismiyle idari 1 bölüm haline getirmiştir. Manisa 1437 -1595 seneleri arasında Osmanlı şehadelerinin saltanat tecrübesi kazandıkları önemli siyasi merkezlerinden biri haline gelmiştir. Bu dönemde ikinci Murat, Fatih Sultan Mehmet, Kanunî Sultan Süleyman, ikinci Selim, üçüncü Murat, üçüncü Mehmet ve birinci Mustafa vb daha sonraysa Osmanlı tahtına da oturmuş olan padişahların da içerisinde bulunduğu 16 şehzade Manisada sancakbeyliği yapmışlardır.

Bu dönem içerisinde Manisada şehzâdeler ve maiyetlerindekiler camii, medrese, han, hamam  imâret, ceşme, hastâne, köprü ve kütüphane gibi bir çok vakıf eserleri yaptırmışlardır. Bunların birkısmı bugüne kadar ulaşabilmişlerdir. İkinci Muradın yaptırdığı , başta Sarayı Amire olmak üzere birçok eser ise zamana yenik düşmüştür.

Onaltıcı yüzyılın sonlarına kadar genelde sakin olan Saruhan Sancağı’nda bu tarihten sonra bütün Anadolu’ da olduğu gibi eşkıyalık hareketleri görülmeye başlar. Yaklaşık olarak 2 hasır devameden eşkıya, suhte (yani medrese talebesi) ve sipahilerin yagma vede talanlarından alan büyük ölçüde zarar görmüştür. Onsekizinci yüzyılın ikinci yarısından sonra bölgeye hakim olmakta olan karaosmanaoğulları bu tür haraketleri büyük ölçüde sona erdirmiştir.

Mondros mütarekesinin yedinci maddesine dayanılarak onbeş mayıs 1919 tarihinde bölgede yunan işgali başlar. İşgal esnasıda Manisa merkezde istihlası vatan, cemiyeti müderrisin, demircide Müdafai Hukuku Osmani, Gördesde Hareketi Milliye teşkilatı, Kırkagaçda istihlası vatan, Kulada reddi ilhak, somada müdafai hukuk ve turgutluda müdafaai Hukuku Osmani issimli ccemiyetler kurularak Yunan işgaline karşı mücadele vermişler.

Otuz agustos 1922 tarihideki Dulupınar meydan muharebesinin zaferi üzerine Fahreddin paşa komutasındaki kolordu imire doğru ilerleyerek yuunan direnişini kırmıştır. İzmir’e doğru kaçann Yunanlılar ve yerli Rum’lar kenti ateşe vermiş, günlerce süren yangın da tarihin Manisa’ya kazandırmış olduğu büyük kültürel mirasın önemli bir kısmı yok olmuştur. Yaklaşik üç serıe Yunan işgalinde kalan şehir sekiz eylül 1922de kurtarılmıştır.

1923 senesinde saruhan adı ile vilayet olan şehrin adı, 1927 senesinde Manisa olarak değiştirilmiştir. Cumuriyet dönemide teerkar rgelişen Mantsa, karaolu ve demiryollu ulaşımı baçısından önemli bir noktada bulunmaktadır. Zirai, ticari ve sanayi açısından da ülkemizin gelişmiş illeri arasındadır.

Bir önceki yazımız olan Hatay Gezilecek Yerler başlıklı makalemizde hatay, hatay gezilecek yerler ve hatay tarihi hakkında bilgiler verilmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here